نشاط معنوي؛ ارمغان راديو معارف

از منظر كارشناسي ديني ميتوان دين و رسانه را مكمل هم دانست و برآيند اين دو ميتواند زمينهاي براي شكلگيري فرهنگ جامع و مطلوب اجتماع ايجاد كند. بههمين دليل رسانهها بزرگترين، برترين و سريعترين ابزار براي تبليغ دين هستند و صرفاً بايد كاربري آنها را همسو با ايدهآلهاي جامعه و آرمانهاي ديني دانست. با اين نگاه ميتوان جايگاه شبكه راديويي معارف را در آستانه 18 سالگياش بررسي كرد.

در واقع خاستگاه اصلي اين راديو را بايد در حركت راديو بهسمت تخصصي شدن درسال 1376 و انگيزه ساماندادن به بحثهاي معارفي و برنامههاي ديني در معاونت صدا جستوجو كرد. راهاندازي راديو معارف در شهر قم بهمنظور گسترش مباحث معرفتي و پرداختن به حوزههاي مختلف فرهنگ ديني، همزمان با سالروز تولد حضرت فاطمه معصومه(س) در سال 1377 در پي اين نگرش تبييني به دين و رسانه بود و اكنون اين راديو با توليد و تأمين 20 ساعت برنامه و 24 ساعت پخش، روي موج AM رديف 1071 كيلوهرتز و افام از رديفهاي 95 تا 97 مگاهرتز در شهرهاي مختلف ايران پخش ميشود. راديو معارف در آستانه هجده سالگياش پس از چند دوره بازنگري در تعداد و مأموريت گروههاي برنامهساز اين رسانه ديني، براساس مصوبه سازماني، چهار گروه برنامهساز دارد كه بر اساس آموزههاي وحياني و تعاليم پيشوايان معصوم(ع) در همه عرصههاي علوم انساني- اسلامي منطبق با چارچوب اصول، خط مشيها و سياستهاي مصوب سازمان صداوسيما برنامههايي را توليد و پخش ميكنند.

**همزباني با مخاطب با مفاهيم معارفي

عينيت بخشيدن به موضوعات ديني، اخلاق، اميد، آگاهي و ترويج سبك زندگي اسلامي- ايراني با استفاده از قالبهاي جديد برنامهسازي، بخش مهمي از راهبردهاي راديو معارف است. مجتبي تونهاي مدير راديو سراسري معارف با تأكيد بر اين نكته ميگويد: افق آينده راديو معارف را در سه حوزه طراحي ويژهبرنامهها از جهت محتوا، تأكيد بر پاسخگويي به مسائل و ابهامات ديني و بهرهگيري از ساختارهاي نوين برنامهسازي ترسيم كردهايم.

وي با اشاره به دو حوزه موضوع و ساختار ميگويد: در حوزه موضوعات در كنار برنامهسازي با موضوعات اخلاق اجتماعي و پيشگيري از ناهنجاريها تلاش كرديم زمينه مناسبي براي پاسخگويي به شبهات ديني كه از مجاري مختلف به جامعه تزريق ميشود باشيم كه نمونه مهم آن، برنامههاي «پرسمان» با شيوه پرسش و پاسخ است كه هر روز زنده از ساعت شش عصر بهمدت يك ساعت روي آنتن شبكه ميرود.

مدير راديو معارف در ادامه ميافزايد: در حوزه ساختار نيز راهبردهايي را به برنامهسازان ابلاغ كردهايم تا با استفاده از همه قالبهاي برنامهسازي مسابقه، نمايش، مستند، تركيبي نمايشي و... در توليد محتوا بكوشند. ضمن اينكه توليد برنامههاي كوتاه و جذاب نيز براي ما اولويت داشتهاست.

تونهاي ارتباط گسترده و مستمر با مراجع عظام و مراكز و مؤسسات حوزوي و دانشگاهي را كه سبب ايجاد ابتهاج معنوي و نشاط انقلابي در جامعه مخاطبان ميشود، از ديگر محورهاي اين شبكه ميداند و ميگويد: دسترسي و ارتباط با مراجع و علماي عظام مزيت نسبياي براي راديو معارف فراهم آوردهاست و ما توانستهايم با طبقهبندي مخاطب فرآوردههاي ديني را در اختيار آنها قرار دهيم.

وي با اظهار اميدواري بر بازگشت راديو معارف به معاونت صدا ميگويد: تغييرات ساختارياي كه از سال پيش اين شبكه راديويي را به مركز قم منتقل كرده، در عمل ناتوان بوده و با حذف واحدهاي طرح و برنامه و نظارت با مشكلاتي در راديو معارف روبهرو بودهايم كه اميدواريم با نظر مديران راديو، اين ساختار به شكل سابقش برگردد.

**مديريت پيام ديني در گروه قرآن و اهلبيت(ع)

برنامههاي گروه قرآن و اهل بيت(ع) با رويكرد تبيين و ترويج در حوزههاي تاريخ و علوم قرآن، تاريخ و علوم حديث، تاريخ انبيا، تاريخ اسلام و سيره معصومان طراحي شدهاست. حجتالاسلام خدابخش عظيمي، مدير گروه قرآن و اهل بيت راديو معارف توليد برنامه در قالبهاي متنوع و جذاب با هدف افزايش توان تحليل و پاسخگويي مخاطبان به شبهات قرآني، تاريخي و حديث، اصلاح رفتارهاي فردي، اجتماعي و خانوادگي با بيان آموزههاي قرآن و عترت و انس بيشتر مخاطبان با قرآن و كلام معصومان را مهمترين اولويت اين گروه ميداند. وي ميگويد: تلاش ما بر اين است كه با مديريت پيام ديني ضمن همافزايي و همگرايي با حوزه، از توان و ظرفيت علمي- پژوهشي آنها بهرهمند شويم. وي ميافزايد: اين گروه با ارائه الگوي برنامههاي ديني در قالبهاي نمايشي، مسابقه و جنگگونه تلاش كرده از ظرفيتهاي جديد ارتباطي در فضاهاي مجازي و شبكههاي اجتماعي استفاده كند.

**پرسمان اعتقادي با تكيه بر گروه فقه و انديشه

طراحي، توليد و تأمين برنامههاي راديويي با رويكرد تبيين، ترويج و نقد در حوزههاي فقهي، اصولي، احكام، حقوق اديان، مذاهب و فرق، مهدويت، كلام، منطق و فلسفه، عرفان، اقتصاد و دينپژوهي، رسالت گروه فقه و انديشه است. محمدمهدي صفايي، مدير گروه فقه و انديشه معتقد است كه بيش از 90 درصد برنامههاي اين شبكه بهسبب اتقان محتوا، توجه به نياز حقيقي مخاطبان، استفاده از كارشناسان نخبه حوزوي و دانشگاهي و با تكيه بر پشتوانه علمي مؤسسات علمي و پژوهشي جزو شاخصهاي ديني شنيداري در رسانهملي است.

وي برنامههاي «زمزم احكام» (پاسخگوي احكام شرعي مخاطبان با حضور مراجع تقليد يا نمايندگانشان)، «فقه پويا» (بررسي مسائل نوپديد اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، پزشكي و... با نگاهي فقهي و حقوقي)، «نقد و نظر» (بررسي مسائل اجتماعي و فرهنگي با نگاهي فلسفي)، «تا جمعه ظهور» (برنامه زنده مهدوي با موضوع تبيين مباحث مهدوي) و برنامه زنده «پرسمان اعتقادي» (پاسخگوي پرسشهاي اعتقادي مخاطبان) را از توليدات شاخص و پرمخاطب گروه فقه و انديشه معرفي ميكند.

حجتالاسلام صفايي، با تأكيد بر جايگاه و اهميت برنامهريزي ميافزايد: بدون برنامهريزي، برنامهها در حد شعار و برنامههاي آرماني و ذهني در حد ايده و طرح ذهني باقي ميماند. لذا دوستان ما دائماً در حال رصد و تحليل ديدگاه مخاطبان هستند و طراحي و برنامهسازيها با توجه خواست و نياز مخاطبان صورت ميگيرد كه اين روند يكپارچه و اين همفكري قطعاً به جذب بيشتر مخاطب و حفظ مخاطبان موجود خواهد انجاميد.

**خانواده و جوانان نقطه هدف گروه فرهنگ و جامعه

جواد عزتيپور، مدير گروه فرهنگ و جامعه راديو معارف، مأموريت اين گروه را نهادينهسازي سبك زندگي اسلامي- ايراني و حمايت و پاسداري از كيان خانواده، تبيين جايگاه حماسهآفريني و دفاعمقدس، ترويج سيره و مرام شهدا و ترويج گفتمان انقلاب اسلامي در قالب شعر آييني و انقلاب معرفي ميكند.

بهگفته مدير گروه فرهنگ و جامعه، برنامههاي زنده و صبحگاهي «مهربان باشيم» با موضوع آموزههاي اخلاقي و معرفتي ضربالمثلهاي رايج فارسي، «صبح روشن» با رويكرد آسيبشناسي مباحث اجتماعي، «خانه مهر» با موضوع تربيت فرزندان و برنامه زنده عصرگاهي «پرسمان خانواده» و «پرسمان تربيتي كودك و نوجوان» از توليدات شاخص اين گروه است كه مباحث كاربردي و سودمند كارشناسان حوزه و دانشگاه را بيان ميكند.

عزتيپور ميافزايد: توليد و طراحي برنامه در حوزه كاهش آسيبهاي فضاي مجازي و چگونگي برنامهريزي اوقات فراغت فرزندان و مديريت سفرهاي تابستاني، مهمترين رويكرد تابستاني امسال بوده است.

**خبررساني بهموقع در گروه اخبار معارفي و اطلاعرساني

جواد امامي، شناخت مهمترين اولويتهاي موضوعي در حوزه انديشه سياسي اسلام و انعكاس و تحليل رويدادهاي جاري مرتبط با امت اسلامي در عرصههاي مختلف را مهمترين وظيفه گروه اخبار معارفي و اطلاعرساني قلمداد ميكند. وي با اشاره به فعاليتهاي حوزه اطلاعرساني بهعنوان يكي از اصليترين كاركردهاي رسانه، معرفي برخي نحلههاي فكري جريانهاي انحرافي و متقابلاً ترويج انديشه سياسي اسلام ناب، معرفي گروههاي اسلامي و انقلابي و تبيين تأثير انقلاب اسلامي در بيداري جهان اسلام را از وظايف ذاتي گروه اخبار معارفي و اطلاعرساني ميداند. امامي ميافزايد: با هدف نگاهداشت، جذب و افزايش مخاطبان، مطالبات ديني و فرهنگي مخاطبان را از مسئولان و مديران نهادهاي فرهنگي در برنامههاي مرتبط با جديت پيگيري ميكنيم.

مدير گروه اخبار معارفي و اطلاعرساني، پخش روزانه «اخبار جهان اسلام» از راديو معارف را تنها بخش خبري با اين عنوان و محتوا در بين شبكههاي راديويي ميداند و ميافزايد: برنامههاي «مجله روز» و «گفتوگوي 21» كه به بررسي موضوعات و رخدادهاي روز اختصاص دارد، پوشش زنده مناسبتهاي ملي و انقلابي و برنامه «حديث آفتاب» بر محور بيانات امام راحل(ره) از جمله برنامههاي شاخص گروه اخبار معارفي و اطلاعرساني است كه توانسته مخاطبان فراواني را پاي راديو بنشاند.