رسانهاي براي همه علايق و سلايق

راديو معارف تلاش مي كند با ترويج و تبييين معارف اسلامي به بسياري از شبهاتي كه در فضاي رسانه اي بر دين و اخلاق اسلامي وارد مي شود پاسخ دهد. هفته نامه صدا و سما(نشريه داخلي) در شماره 1035 خود كه شنبه 24 بهمن منتشر كرده است به معرفي اين راريو پرداخته است .

در يكي از روزهاي سرد زمستان 1377 كه شهر با سه رنگ سبز، سفيد و قرمز آذين شده بود و صداي شادي و خنده از هر كوي و برزني بهگوش ميرسيد و برفها رقصكنان آهنگ سپيدكردن شهر را مينواختند، درست در روز پيروزي انقلاب اسلامي كه همزمان شده بود با ميلاد دخت امام هفتم، حضرت فاطمه معصومه(س) صدايي نو از راديو شنيده شد. صدايي كه لباسي از معرفت و ارزشهاي ديني بر قامت داشت و آمده بود تا در مقابل دنيايي كه بيديني را تنها وسيله براي رشد و كمال انسان قرن حاضر ميداند، بايستد. آمد تا با گشايش روزنهاي از نور، پوچي دنياي تاريكي را به اثبات برساند. در هفدهمين سالگرد افتتاح راديو معارف، سري به اين راديو زديم تا از نزديك فعاليتشان را به نظاره بنشينيم.

تبيين آموزههاي ديني با زبان هنر

مجتبي تونهاي، با تجربهاي 20 ساله در حوزه رسانه، در كنار مديريت راديو معارف با عناوين گوناگوني همچون شاعر، نويسنده، پژوهشگر و مدرس دانشگاه نيز فعاليت دارد. وي درباره نامگذاري اين راديو با نام معارف ميگويد: پس از پيروزي انقلاب اسلامي، دنياي غرب بهخوبي دريافت كه دين و دينمداري، مانع اصلي دستيابي آنان به اهدافشان است. از اينرو آشكارا به دين و انديشههاي اسلامي حمله كردند. رسانهملي نيز با اشراف و اذعان به اين جنگ رسانهاي، بر آن شد تا رسانهاي ديني تأسيس كند و چون رسالتش ترويج و تبيين معارف اسلامي بود، آن را معارف نامگذاري كرد. در حقيقت هدف از افتتاح اين راديو، حضور رسانهاي براي تبيين و ترويج پيامهاي ديني بر اساس آموزههاي قرآن و اهلبيت(عليهمالسلام) در سپهر رسانهاي كشور بود كه البته لازمه آن، همافزايي و همگرايي با حوزه و دانشگاه است، لذا با ارتباط سيستمي ميان راديو معارف و حوزههاي علميه و دانشگاهها از توان و ظرفيت علمي و پژوهشي آنها براي غنابخشي به برنامههاي راديو معارف استفاده كرديم.

اما رسانههاي امروز با مجموعهاي از راهبردها براي مخاطبانشان به توليد برنامه ميپردازند. تونهاي درباره اهداف كلان رسانهملي بهمنظور نيل به اهداف سپهر رسانهاي ميگويد: رهبر معظم انقلاب براي رسانهملي يك مأموريت محوري معرفي كردند و آن مديريت و هدايت فكر، فرهنگ، روحيه، اخلاق رفتاري جامعه، جهتدهي به فكر و فرهنگ عمومي، آسيبزدايي از فكر و فرهنگ و اخلاق جامعه، تشويق به پيشرفت و زدودن احساس عقبماندگي است. در حقيقت، رسالت امروز متوليان رسانه از جمله راديو معارف، تحقق بخشيدن به راهبرد مقام معظم رهبري است. از آنجا كه دين در تمام شئون زندگي افراد حضور دارد، لازم است بهصورت متقن به اين حوزهها بپردازيم. تاريخ اسلام، علوم قرآن و تفسير، علوم و معارف حديثي، اديان و مذاهب، اقتصاد، حقوق، عرفان، فقه و اصول، كلام، منطق و فلسفه، سيره مفاخر ديني، ادبيات، دفاعمقدس، اخلاق و تربيت، سلامت و بهداشت، فرهنگ و تمدن، هنر و رسانه، خانواده، زنان و جوانان از جمله حوزههايي است كه راديو معارف به آن ميپردازد. ما معتقديم بر اساس قاعده «پيشگيري بهتر از درمان» تقويت بنيه اعتقادي و اخلاقي جامعه مهمترين مسئله در پيشگيري از خطاهاي احتمالي و جرم است. لذا تبيين مباحث ديني بهصورت جذاب و قابل پذيرش، گام مؤثري در مقاومسازي اخلاقي و اعتقادي جامعه است و نقش بازدارندگي از ناهنجاريهاي اجتماعي را ايفا ميكند. بسياري از ناهنجاريهاي اخلاقي و آسيبهاي اجتماعي، ناشي از عبور از خط قرمزهاي دين است. لذا ترويج آموزههاي ديني؛ امنيت اجتماعي، اخلاقي و روحي بهبار ميآورد. بسياري از افراد جامعه ما اعتقاد قلبي به آموزههاي ديني دارند، اما التزام عملي ندارند كه با تبيين آموزهها و شيوه بيان و ظرفيتهاي هنر ميتوان التزام عملي را هم محقق كرد، زيرا آموزههاي ديني، منطبق بر فطرت است.

طرح موضوعات نو بر پايه مسائل ديني و اعتقادي

پويايي رسانه به نو بودن آن و پاسخگويي به مسائل روز جامعه است. تونهاي معتقد است: راديو معارف در اوضاعي كه بحث موسيقي و چارچوب شرعي آن مطرح بود به اين مسئله ورود كرد و در برنامه «فقه پويا» با حضور كارشناسان دو حوزه «فقه» و «موسيقي» مبحث «فقه هنر» و اختصاصاً «فقه موسيقي» را مطرح كرد كه مورد استقبال محافل علمي و هنري قرار گرفت. بحث «ماهواره، فرصتها و آسيبهاي آن براي فرد، خانواده و جامعه» در برنامههاي «خانه مهر»، «پرسمان»، «سايه روشن» و « صدف» تبيين و بررسي شد. مزايا و آسيبهاي اينترنت، فضاي مجازي، تلفن همراه و شبكههاي اجتماعي نيز از موضوعاتي است كه بارها به آن پرداختهايم و همچنان به آن ميپردازيم. «عرفانهاي نوظهور»، «خرافات»، «طب سنتي اسلامي»، «سبك زندگي زنان»، «اعتياد» و «طلاق» نيز از ديگر برنامههاي توليدي ما در راديو معارف است.

توليد برنامههاي جذاب، گامي استوار براي جذب مخاطب

جذابيت برنامه در استقبال مخاطب و اثرگذاري پيام بسيار مؤثر است. تونهاي ميگويد: برنامهسازان ما براي رقابت رسانهاي و جذب مخاطب از همه ظرفيتها، فنون و قالبها استفاده ميكنند. قالبهاي نمايشي، مستند، مسابقه، ميزگرد و گفتوگو از جمله قالبهاي مورد استفاده است. اقدام ديگر در جذابيت شنيداري، كوتاه كردن برنامه و بالطبع سرعت بخشيدن به آيتمهاست. از آنجا كه امروزه حوصلهها كوتاه شده، لازم است اصل پيام همراه با هنرمندي و خلاقيت به مخاطب ارائه شود تا برنامه طولاني نشود و مخاطب را گريزان نكند.

هدف ما، جذب حداكثري است

توفيق رسانهاي مانند راديو در اين است كه بتواند طيف وسيعي از افراد جامعه را به خود جذب كند. تونهاي با تأييد اين موضوع ميگويد: اگر دعوت پيامبران الهي براي عموم مردم بوده، بنابراين برنامههاي تبليغي و ترويجي رسانهاي در حوزه دين نيز بايد براي همه آحاد جامعه باشد. البته بايد سطوح مختلف معرفتي مخاطب را نيز در نظر گرفت. رسانهاي مثل راديو معارف همانطور كه مخاطباني از انديشمندان و فضلاي حوزوي و دانشگاهيان دارد، شنوندگاني نيز از قشرهاي مختلف مردم دارد. لذا ما سعي ميكنيم كه با زمانسنجي و مخاطبشناسي، محتواي مورد استفاده هر يك از اين قشرها را متناسب با علايق و سلايق آنان توليد و پخش كنيم. مثلاً مخاطب برنامه صبحگاهي «مهربان باشيم» عموم مردم هستند كه اول صبح در مسير محل كار يا مدرسه و غيره قرار دارند و طبيعتاً جنس موضوعات و لحن گفتوگوها ساده و روان است و سعي ميكنيم معارف اسلامي را در قالب ضربالمثلهاي رايج زبان فارسي مطرح كنيم. در طيفشناسي مخاطبان به اين نكته توجه كردهايم كه راديو معارف دو گونه مخاطب دارد. بيواسطه و باواسطه، استادان حوزه، دانشگاه و ائمه جمعه و جماعات در بسياري از حضورها و بازديدها و ارتباطاتشان بر اين نكته اذعان دارند كه بسياري از مطالب تبليغي خود را از مرجعي مانند راديو معارف دريافت كردهاند و حتي از راديو بهعنوان كتابخانه سيار و صوتي نيز ياد ميكنند.

تبيين قوانين انتخاباتي در ويژهبرنامههاي انتخاباتي

در ايام دهه فجر و روزهاي منتهي به انتخابات، كار رسانهها سنگينتر ميشود. تونهاي با بيان ويژهبرنامههاي توليد شده براي اين ايام ميگويد: براي دهه فجر برنامههاي بسياري درنظر داشتيم، اما برنامه محوري راديو، «پلاك 57» بود كه بهصورت زنده هر روز از ساعت 8:40 تا 10 پخش شد. ما در اين برنامه مختصات «انقلابي بودن و انقلابي ماندن» را بررسي كرديم و فعاليتهاي فرهنگي استانهاي مختلف را بازتاب داديم. در حوزه انتخابات هم برنامههاي مختلفي مانند «شاخص»، «نقد و نظر»، «ايران سربلند»، «ميثاق ملي» را طراحي كردهايم كه اين برنامهها، راهبرد انتخابات از منظر امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب، تفاوت دموكراسي غرب با مردمسالاري ديني، اخلاق انتخاباتي، جايگاه و وظايف مجلس خبرگان رهبري، مجلس شوراي اسلامي و بررسي قوانين انتخاباتي را تبيين ميكنند.