شبكههاي برونمرزي، رسانه مظلومان

اشاره: سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران به تعبير رهبر معظم انقلاب، قرارگاه مقدم مقابله با جنگ نرم است؛ قرارگاهي كه پاسداشت از فرهنگ و تمدن ايراني ـ اسلامي را در سرلوحه وظايف رسانهاي خود ميبيند. اين وظيفه خطير علاوه بر شبكههاي داخلي، رسالت مهمتري را براي شبكههاي برونمرزي رسانه ملي تعريف و تبيين كرده است. دكتر محمد اخگري، معاون برونمرزي سازمان صدا و سيما در روزهاي پاياني سال 94 به خبرنگار جامجم از اين رسالت خطير گفت و به پرسشهاي او پاسخ داد.

جايگاه شبكههاي برونمرزي رسانه ملي را در قرارگاه مقابله با جنگ نرم چگونه ميبينيد؟

رهبر معظم انقلاب واژههاي نفوذ، تهاجم نرم، شبيخون فرهنگي و تهديد نرم را بارها براي مسئولان و مردم طرح موضوع كردهاند. اين تعابير كاملا بجا و پرمغز است. مهاجرت برخي هنرمندان به شبكههاي بيگانه نمونه مشهود اين شبيخون فرهنگي است. صدا و سيما به پاي ارزشهاي ناب انقلاب مانده است و با تمام قوا سعي در تقويت فرهنگ ايراني ـ اسلامي در داخل و صدور اين فرهنگ به خارج از مرزها دارد، اگرچه در اين مسير مشكلات و سختيهاي بيشماري هست.

امروزه كسي نميتواند پيشرفت جمهوري اسلامي را با گذشته مقايسه كند. به عنوان نمونه، اكثر نرمافزارهاي رسانهاي در برونمرزي اعم از graphic، play out، newsroom، Automation، نرمافزارهاي پخش پرستيوي، پخش العالم و بقيه، توسط مهندسان جوان ايراني نوشته شدهاند. هيچ فكر و نيروي خارجي در طراحي و بوميسازي اين نرمافزارها دخيل نبوده است. اين يعني خودباوري و خودكفايي. اين نگاه، محصول اعتماد به نفسي است كه انقلاب اسلامي براي جوانان به بار آورده است. اين نگاه خودكفا و خودباور همان چيزي است كه دشمن در تهاجم نرم خود برنامهريزي كرده تا آن را از ميان بردارد. لذا مهمترين سنگري كه ميتواند از اين فرهنگ خودباور و آيندهساز پاسداري كند، رسانه ملي است كه به تعبير رهبري، قرارگاه مقابله با جنگ نرم است. ايشان كلامي درباره معاونت برونمرزي دارند. فرمودهاند «بايد ايران را آن گونه كه هست، به دنيا معرفي كنيم». ايران امروز يك ايران پيشرفته است. يك جزيره ثبات و امن و آرامش در منطقه پرآشوب امروزي است. آنچه رسانههاي معاند از ايران براي مخاطبان خود تصوير ميكنند، ايراني ناامن و توسعه نيافته است.

پس مهمترين وظيفه معاونت برونمرزي هم روشن است.

بله، مهمترين وظيفه شبكههاي برونمرزي اين است كه ايران امروز را آن گونه كه هست به جهان معرفي كنند و مقابل اين جريان ايران هراسي كه دائما در رسانههاي بيگانه تبليغ ميشود گرفته شود. رسانههاي برونمرزي تمام قد مقابل تخريب چهره ايران ايستادهاند. در عوض سوال اينجاست؛ چرا رسانههاي مدعي حقوق بشر چشمان خود را در برابر مردم بيدفاعي كه در يمن كشته ميشوند، بستهاند، چرا در برابر ظلمي كه به پناهجويان در اروپا ميشود سكوت كردهاند. هيچ گاه اخبار غزه را پوشش نميدهند. درباره تحولات سوريه يك جانبه خبرسازي كردند. درباره گروه تكفيري داعش اگر حمايت نكنند، سكوت ميكنند.

در اين هياهوي رسانههاي غيرمستقل، يك رسانه مستقل بايد باشد كه حرف حقيقت را بگويد و آن رسانه جمهوري اسلامي ايران و چند رسانه جبهه مقاومت است. صداي رسانه ما و رسانههاي جبهه مقاومت متفاوت با صداي رسانههاي غربي است. اين همان قدرت نرمي است كه در رسانه ملي بخصوص رسانههاي برونمرزي وجود دارد.

معاونت برونمرزي چگونه به قضيه جنگ نابرابر يمن ورود كرد؟

معاونت برونمرزي سال پركاري را تجربه كرد. سال 94 اتفاقات بينالمللي بسياري رخ داد. ششم فروردين 94 شاهد حمله همهجانبه عربستان به مردم بيدفاع و بيگناه يمن بوديم. در آن زمان خبرنگار و امكانات خبري در يمن نداشتيم و رسانههاي دنيا هم حوادث يمن را پوشش نميدادند. لذا در تعطيلات نوروزي سريع به اطلاعرساني در سايتهاي العالم و پرستيوي پرداخته شد. چند خبرنگار محلي شناسايي كرديم و بعد از هماهنگي توانستيم اخبار يمن را پوشش دهيم. در مسأله كشتي كمكهاي ايران به يمن، شبكه العالم بسيار اثرگذار عمل كرد. تمام خبرنگاران و تجهيزات دريافت، ضبط و ارسال خبري در كشتي يادشده توسط معاونت برونمرزي پشتيباني شد. اين كار باعث شد، موج خبري تحولات يمن به ديگر رسانهها هم برسد تا جايي كه بعد از چند ماه همان رسانهها و دولتهاي غربي كه ابتدا اخبار يمن را پنهان ميكردند، مدتي بعد از موجآفريني شبكههاي برونمرزي، موضوع آتشبس و پايان تهاجم را زمزمه كنند. حتي نمايندگان مجالس اروپايي با فروش تسليحات جنگي به عربستان مخالفتهايي انجام دادند. اين موضوع، حاصل موجآفريني خبري رسانههاي مستقل بود.

در موضوع برجام و تيم مذاكرهكننده هستهاي چه اقداماتي داشتيد؟

پوشش خبري بحث برجام و مذاكرات پي در پي نمايندگان ايران با اعضاي 1+5 از مهمترين امور سال 94 براي اين معاونت بود. از ابتداي سال يعني ايام نوروز تا پايان سال، تيمهاي خبري برونمرزي پاي ثابت تمام نشستها، ديدارها و اخبار مذاكرات هستهاي در شهرهاي مختلف اروپايي و ديگر نقاط جهان بودند. مهمترين شاخصه پيگيري اخبار و تحولات مذاكرات هستهاي، پخش زنده توسط شبكه تلويزيوني و راديويي برونمرزي، آن هم به زبانهاي مختلف بود. اين در حالي بود كه سازمان با محدوديتهاي مالي مواجه و حمايت و پشتيباني از تيمهاي خبري فعال در خارج از كشور نيازمند بودجه بسيار آن هم با ارزهاي خارجي بود.

فاجعه منا در شبكههاي برونمرزي چگونه بازتاب داشت؟

فاجعه منا عرصهاي سخت براي كار خبري شبكههاي برونمرزي بود. رسانههاي سعودي و غربي از همان روز نخست فاجعه، سكوت اختيار كردند يا اگر حرفي ميزدند، سعي داشتند فاجعه را تا حد يك اتفاق عادي و ساده كه هر ساله رخ ميدهد، بياهميت جلوه دهند. در اين فاجعه تمام شبكههاي راديويي و تلويزيوني برونمرزي بخصوص پرستيوي و العالم، قضيه منا را تا مدتها به عنوان خبر اول و موضوع گفتوگو و محور مصاحبه قرار داده بودند.

گام مهم بعدي، پوشش اخبار مربوط به آفريقا بخصوص نيجريه و شيخ زكزاكي بود. در ميان تمام رسانههاي جهان، رسانههاي برونمرزي در حوزه جريانات نيجريه كاملا تنها بودند. ابتدا راديوي آفريقاييزبان برونمرزي با نام هوسا به صورت زنده اخبار نيجريه و مصاحبه با شيخ زكزاكي را پيش از دستگيري منتشركرد. پرستيوي در آفريقا خيلي ديده ميشود. لذا به جريانسازي خبري درباره تحولات نيجريه پرداخت تا جايي كه نماينده مسيحيان آن كشور در مجلس به رئيسجمهور نيجريه نامه نوشت و عارض شد كه شما در خط عربستان و همدستي با عربستان حركت ميكنيد و بايد از سياستهاي عربستان دوري كنيد.

در گام بعدي، به شيعيان نارداران در جمهوري آذربايجان ظلم شد. چند روز قبل از اربعين حسيني 94، شيعيان آذربايجان كه آماده برگزاري مراسم عزاداري سالار شهيدان ميشدند، مورد حمله شديد نيروهاي امنيتي جمهوري آذريايجان قرار گرفتند و باز تنها رسانهاي كه به پوشش اين اخبار همت گمارد، رسانههاي برونمرزي بود. به اين اتفاقات بايد موضوع اعدام شيخ نمر در عربستان را افزود و بسياري اتفاقات ديگر كه شبكههاي راديويي و تلويزيوني برونمرزي به نوعي صداي عدالتخواهي مظلومان در جهان بودند و هستند.

مهــمترين مــوفقيت معـــاونت برونمرزي در سال گذشته چه بود؟

دو موفقيت مهم معاونت برونمرزي كه نشاندهنده تأثيرگذاري شبكههاي آن در عرصه بينالمللي است، عبارت است از موفقيت مجري و كارشناس سابق پرستيوي آقاي جرمي كوربين (Jeremy Beard Corbyn) در حزب كارگر انگليس كه به عنوان رئيس حزب انتخاب شد. مواضع ايشان با مواضع ايران همخواني دارد مانند موضوع رژيم صهيونيستي، تحولات منطقه خاورميانه و موضع در برابرنظامهاي مستبد پادشاهي منطقه. انتخاب اين فرد به عنوان رئيس يك حزب مهم در انگليس، نشان از تاثيرگذاري شبكه پرستيوي دارد.

موفقيت ديگر مربوط به شبكه هيسپانتيوي بود كه آقاي پابلو ايگلسياس (Pablo Iglesias) مجري سابق هيسپان، حزب چپگراي پودموس در اسپانيا را تاسيس كرد و خود رهبر حزب شد. پودموس يعني ما ميتوانيم. در انتخابات اخير اسپانيا، اين حزب توانست شهرداران مادريد و بارسلون را از افراد اين حزب تعيين كند. نفوذ اين حزب به گونهاي است كه اسپانيا بدون اين حزب نميتواند دولت تشكيل بدهد. همچنين سفير بوسني در روزنامههاي بوسنيايي از اهميت وجود شبكههاي تلويزيوني و راديويي برونمرزي در نقاط مختلف جهان بخصوص منطقه بالكان بسيار نوشته است.

دليل حذف شبكهالعالم از ماهواره عربست چه بود؟

سال 94 موضعگيري زيادي عليه شبكههاي برونمرزي بخصوص العالم شاهد بوديم، چون اين شبكهها به تنهايي در برابر شبكههاي عربي منطقه كه با رسانههاي غربي همسو هستند، ايستادهاند و دليل اصلي آن، انتشار اسناد ويكيليكس بود كه پادشاه عربستان دستور داد العالم را از ماهواره عربست حذف كنند يا حتي يكي از شخصيتهاي ارشد سعودي در واكنشي خندهدار دستور داده بود، شبكه العالم را اعدام كنيد.

وضعيت موجود راديوهاي برونمرزي چگونه است؟

معاونت برونمرزي در آغاز شكلگيري تنها راديو بود و در حال حاضر به 34 زبان مختلف جهان برنامه راديويي دارد. برخي راديوها در استانها هستند مثلا در استان خراسان سه راديوي دري، تاجيكي و ازبكي فعالند. راديو دري روزي 10 ساعت، هشت ولايت افغان را روي موج افام با برنامههاي با كيفيت بسيارخوب پوشش ميدهد. روزانه تعداد بسياري پيامك دريافت ميكند و دريزبانها از وجود چنين راديويي ابراز رضايت ميكنند. راديوي تالشي در رشت فعال است. راديو آشوري در اروميه براي اقليت آشوري زبان پخش ميشود و تمام راديوهاي محلي ما هم بُعد برونمرزي دارند.

در يك نگاه كلي راديوهاي برونمرزي ما عبارتند از راديو فرانسه، آلماني، ايتاليايي، انگليسي، بوسني، روسي، اسپانيايي، كُردي، استانبولي، تركمني، ازبكي، ارمني، آذري، تاجيكي، قزاقي، پشتو، ملايو، دري، اردو، ژاپني، چيني، بنگلا، هندي، عربي، هوسا و سواحيلي.

وضعيت موجود تلويزيونهاي برونمرزي چگونه است؟

در معاونت برونمرزي 12 شبكه تلويزيوني فعال است. اين تلويزيونها در سه نوع قالب تقسيمبندي شدهاند. يك نوع تلويزيونهاي خبري هستند، مانند پرستيوي يا العالم. يك سري شبكهها به صورت فيلم و سريالاند مانند آيفيلم و نوع سوم، شبكههايي كه عمومي هستند و شامل خبر، سريال، فيلم و برنامههاي تركيبياند مانند شبكه سحر. شبكه سحر در حال حاضر بيست و چهار ساعته به زبانهاي كردي، اردو و آذري برنامه پخش ميكند. تلويزيون بوسني سحر شش ساعت برنامه و تلويزيون فرانسه هشت ساعت برنامه دارد. شبكه الكوثر در حوزه برنامههاي معارفي بسيار موفق عمل كرده، به طوريكه برنامههاي اين شبكه در عراق مخاطبان بسياري دارد. هيسپانتيوي هم HD و مدل تركيبي دارد و توانسته جايگاه خوبي بين شبكههاي اسپانيايي زبان باز كند.

چه ضرورتي وجود دارد كه پارستودي (Pars today) راهاندازي شود؟

تا چندي پيش، راديوهاي برونمرزي برند يا لوگو نداشتند چون در حال تغيير هستند و بيشتر روي وب آمدند. اين معاونت نيز تمام راديوهاي برونمرزي را با يك عنوان به نام پارستودي در بستر وب باز طراحي كرد. در پارستودي هدف، توليد چند رسانهاي به زبانهاي مختلف است. فاز نخست پارستودي، دهه فجر 94 راهاندازي شد. اين سايت ظرفيتهاي پادكست، اپليكيشن موبايل، ويدئو، فوتونيوز، نيوزروم و هر امكاناتي را كه ميتوان از يك رسانه انتظار داشت، در اختيار دارد. پارستودي، محصول همافزايي تمام راديوها و تلويزيونهاي برونمرزي است. اين همافزايي مطمئنا ميتواند در آيندهاي نزديك، مرجعيت خبري معاونت برونمرزي را حاصل كند.

اشاره به آينده كردييد. معاونت برونمرزي، سال 95 را چگونه برنامهريزي كرده است؟

سال 95 راهاندازي فاز دوم پارستودي (Pars today) را پيشبيني كردهايم. مهمترين و آخرينگام پارستودي افتتاح زبان فارسي آن خواهد بود. در اين گام، پارستودي اين گونه نيست كه از خبرگزاريهاي ديگر مطلبي را بردارد و استفاده كند بلكه محصولاتي را كه در آن به بيش از 30 زبان توليد شده، فارسيسازي ميكند. مثلا يك مصاحبه به زبان بنگالي، عبري، آلماني و... همه به زبان فارسي، هم به صورت مكتوب و هم به صورت صوتي برگردانده خواهد شد.

برونمرزي نزديك به 300 خبرنگار در كل جهان دارد. اين افراد ميتوانند براي ما راش تصويري بفرستند يا مصاحبههايي به صورت صوتي انجام دهند. 13 تيم خبري برونمرزي در سوريه فعالاند و تازهترين تصاوير خبري را از تحولات و وقايع سوريه براي شبكه العالم ميفرستند. خبرنگاران مقيم در اروپا براي پرس و هيسپان خبر ميفرستند و ديگر خبرنگاران در نقاط ديگر. اين توليدات خبري در پارستودي تجميع شده و خواهد شد. بعدها اين توليدات را ميتوان به عنوان محصولات پارستودي به رسانههاي ديگر ارائه كرد. اين يعني رقابت با رويترز و آسوشيتدپرس و ديگر خبرگزاريهاي مطرح جهان. هدف غايي پارستودي كسب مرجعيت خبري در عرصه بينالملل در حوزههاي اخبار مكتوب، صوتي و تصويري است. تمام اين كارها با فكر متخصصان و مهندسان داخلي انجام شده و باعث كاسته شدن چشمگير هزينهها شده است.

آيا سال 95 ميتوان تولد پرستيوي فرانسوي را شاهد بود يا خير؟

حتما همينطور است. طبق برنامهريزي ما، پرستيوي فرانسه سال 95 راهاندازي خواهد شد. سال گذشته وبسايت پرستيوي فرانسه راهاندازي شد. اميدواريم بهار يا اوايل تابستان كانال پرس فرانسوي افتتاح شود ، زيرا زبان فرانسه خيلي مهم است و اكثر كشورهاي آفريقايي و قسمتي از كانادا و اروپا فرانسوي زبان هستند. علاوه بر آن، بعد از انتقال تلويزيون فرانسه به پرستيوي، راهاندازي تلويزيون بالكان را براي بخش بالكان اروپا در دستور كار داريم. اواخر سال گذشته شبكه آيفيلم فارسي HD شد و تلاش داريم سال 95 در صورت تامين مالي، تمام شبكههاي برونمرزي با كيفيت HD پخش شوند.

مهمترين كار فني معاونت برونمرزي در سال 95 چيست؟

كاري را شروع كردهايم با عنوان OTT (over the top) برونمرزي. مقدمات اوليه آن به نام سيمرغ (thirtybird) انجام شده است.OTT ورژني بالاتر از IPTV است يعني سامانهاي كه همه شبكههاي برونمرزي، هم سيستم زنده (live) در آن باشد و هم ويدئوهاي درخواستي (vod). كساني كه تلويزيونهاي هوشمند (smart) داشته باشند، ميتوانند از طريق تلويزيون تمام شبكههاي برونمرزي را دريافت كنند و هركنداكتور و ويدئويي را كه خواستند، مشاهده كنند. اميدواريم سال آينده اين سامانه را راهاندازي كنيم.

به عنوان سوال آخر، رسانههاي برونمرزي چه عملكردي در انعكاس نامه رهبري به جوانان اروپايي داشتند؟

نامه اول رهبر معظم انقلاب ، اول بهمن سال 93 و بعد از جريان شارلي ابدو منتشر شد. اين نامه، يك دستورالعمل بود براي رسانههاي برونمرزي كه اسلام را آنگونه كه هست، به جوانان اروپايي معرفي كنند. فاز اول هر دو نامه، فاز اطلاعرساني بود كه خوشبختانه از طريق راديو و تلويزيون، فضاي مجازي، فيسبوك و وبسايتها، اين معاونت توانست به بهترين شكل، نامه نخست را بازتاب دهد. نامه دوم را بيش از 30 ميليون بازديدكننده از طريق وب سايت برونمرزي مطالعه كردند. اين بخشي از كار بود، اما هر دو نامه رهبري، يك مانيفست و يك راهبرد براي كار در حوزه آموزش معارف در حوزه برونمرزي است.

بازخوردهاي نامه پس از دستهبندي و بررسي به چندين بولتن تبديل شده است. حتي با تقسيمبندي موضوعي بولتنها، برخي از آنها را به سازمانها و نهادهاي ذيربط ارسال كرديم. در سالگرد نامه اول يعني بهمن 94، نامه در بستر توليد محتواي معارفي براي شبكههاي اجتماعي به زبان انگليسي كار شد. مفاهيم ديني در قالب پوستر براي اينستاگرام يا در ويدئوهاي 30 ثانيهاي براي اينستاگرام و تلگرام و فيسبوك توليد شد كه بازخورد خيلي خوبي داشته است. روزانه هفت ويدئوي مخصوص شبكههاي اجتماعي در برونمرزي ساخته ميشود. مفاهيم ديني و اخلاقي و سبك زندگي اسلامي به اين قالبها ساخته ميشود.

جوان امروز نسل اپليكيشن است و ديگر حوصله مقالههاي مكتوب و مطول را ندارد، بلكه بايد بسيار كوتاه و مختصر، اصل پيام را به او منتقل كرد. جوان ما منتظر ما نميشود تا به سوي ما بيايد. ما بايد به سوي او برويم و برايش توليد محتوا كنيم. بنابراين نرمافزار راهي به سوي نور (تفسير قرآن) تا جزء 23 در معاونت برونمرزي به 30 زبان آماده شده كه در تمام وبسايتهاي شبكههاي برونمرزي قرار گرفته است. در اين نرمافزار انواع صوت، ترتيل، ترجمه، تفسير و قرائت با قابليت جست و جو تعريف شده است.

همچنين برنامهريزي كردهايم در آينده نزديك، يك اطلس معارف اسلامي تهيه شود. اين اطلس در قالب اينفوگرافي مفاهيم ديني و اسلامي ارائه ميدهد. به عنوان نمونه، براي درك توحيد به جوانان بايد چندين صفحه و كتاب به آنها داده شود تا بخوانند، اما با اينفوگرافي تنها در يك صفحه ميتوان تمام مفهوم توحيد را به كاربر جوان منتقل كرد.

در پايان آرزو دارم، معاونت برونمرزي در ايام نوروز توانسته باشد نيازها و خواستههاي خبري و نمايشي مخاطبان شبكههاي خود را در نقاط مختلف جهان برآورده و رضايت آنان را فراهم كرده باشد.

معاونت برونمرزي؛ ديروز

طراحي و ساخت بسياري از نرمافزارهاي شبكههاي برونمرزي به دست مهندسان جوان ايراني

پوشش خبري حمله نظامي عربستان به مردم بيدفاع يمن و ايجاد موج خبري در رسانههاي ديگر

پوشش خبري زنده برجام و مذاكرات طولاني تيم ايراني با اعضاي 1 + 5 به زبانهاي مختلف

پوشش خبري فاجعه خونين منا و همچنين اخبار مربوط به اعدام شيخ نمر در عربستان

پوشش اخبار آفريقا بخصوص نيجريه و شيخ زكزاكي، همچنين پوشش خبري فاجعه اربعين در نارداران جمهوري آذربايجان

انتخاب جرمي كوربين، مجري و كارشناس سابق پرستيوي به عنوان رئيس حزب كارگر انگليس

انتخاب پابلو ايگلسياس، مجري سابق هيسپانتيوي به عنوان رئيس حزب پودموس اسپانيا

معاونت برونمرزي؛ فردا

راهاندازي فاز دوم پارستودي (Pars today) و افتتاح پارستودي فارسي

بازتعريف وظيفه 300 خبرنگار برونمرزي در كشورهاي مختلف و هدايت توليدات آنان به سمت پارستودي

راه اندازي پرستيوي فرانسوي زبان

راهاندازي تلويزيون بالكان، ارتقاي كيفيت تمام شبكههاي برونمرزي به HD (درصورت تأمين مالي)

راهاندازي سامانه OTT برونمرزي مخصوص تلويزيونهاي هوشمند (smart)

توليد مفاهيم ديني در قالب پوستر و ويدئو براي نشر در شبكههاي اينستاگرام، تلگرام و فيسبوك

تكميل گام به گام پروژه راهي به سوي نور (تفسير قرآن) با قابليتهاي خاص

تهيه اطلس معارف اسلامي در قالب اينفوگرافي مفاهيم ديني و اسلامي

معاونت برونمرزي؛ امروز

در حال حاضر، 34 راديو به زبانهاي مختلف جهان در برونمرزي فعال است. مانند راديو فرانسه، آلماني، ايتاليايي، انگليسي، بوسني، روسي، اسپانيايي، كُردي، استانبولي، تركمني، ازبكي، ارمني، آذري، تاجيكي، قزاقي، پشتو، ملايو، دري، اردو، ژاپني، چيني، بنگلا، هندي، عربي، هوسا و سواحيلي.

در اين معاونت، 12 شبكه تلويزيوني فعال است. اين تلويزيونها در سه نوع خبري، توليدي، عمومي و تركيبي تقسيمبندي شدهاند. مانند الكوثر، العالم، پرستيوي، هيسپان و سحر.

تمام راديوهاي برونمرزي با يك عنوان به نام پارستودي در بستر وب باز طراحي شدهاند.

در پارستودي هدف، توليد چند رسانهاي به زبانهاي مختلف است. اين سايت داراي ظرفيتهاي پادكست، اپليكيشن موبايل، ويدئو، فوتونيوز و نيوزروم است. مرجعيت خبري و رقابت با خبرگزاريهاي مطرح جهان، هدف غايي پارستودي است./110