صداي انتخاب روي موج راديو

راديو با سرعت بالايي كه در انتقال اطلاعات و اخبار دارد و در عين حال دسترسي آسان، موجب شد تا مديران آن تمهيدات متعددي را براي انتخابات طراحي و اجرا كند. هفته نامه صدا وسيما (نشريه داخلي )در شماره 1037 خود كه روز شنبه 8 اسفند منتشر شد گزارشي در اين باره چاپ كرده است .

مهمترين ويژگي راديو، حتي در دوره فراگيري شبكههاي مجازي، سرعت در انتقال اطلاعات و اخبار است. ضمن اينكه دسترسي آسان به آن، اين رسانه را به يكي از بهترين رسانههاي ممكن براي اطلاعرساني و تبليغات انتخاباتي تبديل كردهاست. عقبه تاريخي راديو نيز در بيشتر كشورهاي جهان بر اين واقعيت، تأكيد ميكند. استفاده از راديو در فضاهاي عمومي مثل تاكسي و اتوبوس اين امكان را فراهم ميكند تا از فرصتها و حتي زمانهاي مرده براي به انجام رساندن كار رسانهاي استفاده كند. معاونت راديويي رسانهملي براي انتخابات امسال برنامهها و تمهيدات متعددي را طراحي و اجرا كرد كه در قالب انواع برنامههاي كارشناسي، تبليغاتي، نظرسنجي و مشاركتي و... توليد شد. در اين مجال به چند نمونه از مهمترين آنها اشاره ميكنيم.

ضربآهنگ قانون

«ضربآهنگ قانون» از جمله برنامه هاي راديو ايران در انتخابات بود. برنامهاي كارشناسمحور كه در 30 قسمت 20 دقيقهاي با حضور كارشناسان سياسي به نقد و بررسي جايگاه، ضرورت و نقش انتخابات و چگونگي شناخت نماينده اصلح ميپرداخت. در «صندلي سبز» با حضور كارشناساني همچون جواد خواجهپور، عباس حاجينجاري، حسين كاشانيپور و روستاآزاد، اهميت و جايگاه مجلس شوراي اسلامي بررسي شد. «نفوذ» نام آيتم ديگري بود كه عملكرد رسانههاي خارجي در قبال انتخابات ايران را در سالهاي گذشته بررسي ميكرد و با استفاده از نمونههاي مستند، به نقد و بررسي آنها ميپرداخت. در «خبره» بيان اهميت مجلس خبرگان و نقش آن با بهرهگيري از نمونههاي مستند و آرشيوي روايت ميشد و در «آنچه بايد بدانيم» با مسئولان وزارت كشور در خصوص آخرين اخبار و اطلاعات از روند اجرايي برگزاري انتخابات گفتوگو ميشد.

سراي ما

راديو ايران، برنامه «سراي ما» را جانشين «سلام كوچولو» كرد تا نمايشي كوتاه درباره مشاركت مردم در امور روزمره را با نگاهي به رخداد پيشرو انتخابات مجلس خبرگان و مجلس شوراي اسلامي روايت كند. «سراي ما» سعي كرد با استفاده از طراحي خلاقانه و ظرفيت نمايش، يكي از متفاوتترين برنامههاي انتخاباتي امسال را توليد كند. در اين برنامه، خانوادهاي چهار نفره در نظرگرفته شده بود كه هر روز براي هر كدام از اين چهار نفر اتفاقاتي ميافتاد كه در نهايت به انتخاب درست يا نادرست آنها منتهي ميشد يا چگونگي انتخاب آنها، در انتخاب مسير اينكه با چه كسي مشورت ميكند يا چگونه مشكل خانوادگي را حل و فصل ميكنند و سؤالاتي از اين قبيل. در حقيقت، در يك نمايش 10 دقيقهاي سعي بر اين بود كه با نگاهي به ماهيت كلي انتخابات و هدف كلي يعني انتخاب درست، نمايشي جذاب با رگههاي پنهاني از طنز براي مخاطب ترسيم شود.

گفتاورد

«گفتاورد» نام برنامهاي به تهيهكنندگي فهيمه تهراني بود كه همانطور كه از نامش پيداست، يك برنامه گفتوگومحور با موضوع انتخابات بود كه به گزارش توصيفي از فضاي انتخاباتي در شهر نيز ميپرداخت. اين برنامه، پيش از اين در ايامالله دهه فجر با پخش گزارشهاي توصيفي از فضاي سال 57 روي آنتن رفت. حالا اينبار «انتخابات» را موضوع برنامه خود قرار داد و سميرا صديقي با گزارشهاي خود از سال 1358 و اولين همانديشي جمعي جمهوري اسلامي ايران، آن را روايت ميكرد. اصل و بناي اين برنامه گفتوگومحور با حضور صاحبنظران و كارشناسان در عرصه سياسي، اقتصادي و اجتماعي بود و مبتني بر روند و ساختار خود مجلس كه كميته و كميسيونهاي متفاوت دارد، ويژهبرنامه انتخاباتي «گفتاورد» هم ماحصل تحليلگران و كارشناسان عرصههاي مختلف كشور بود كه با صداي پژمان كريمي روي آنتن صداي پايتخت ميرفت.

نقد و نظر

بيگمان راديو معارف بهواسطه ماهيت و كاركرد رسانهاي خود، بهترين شبكهاي بود كه ميتوانست به تحليل معرفتي مجلس خبرگان و انتخابات آن بپردازد. از اينرو در برنامه معروف خود بهنام «نقد و نظر» نقش مجلس خبرگان رهبري را در نظام مردمسالاري ديني بررسي كرد كه واجد مباحث و مسائل مهم و حساسي از اين موضوع بود. بهعبارت ديگر در اين برنامه به تهيهكنندگي ابوذر رجبي و اجراي مسعود الماسي، به اهميت و جايگاه مجلس خبرگان رهبري در نظام مردمسالاري ديني و همچنين تبيين نقش مجلس خبرگان رهبري در تأمين مصالح درازمدت و سرنوشتساز جامعه اسلامي پرداخته شد.

انتخاب در صبح روشن

يكي از مهمترين پرسشها و دغدغههاي مردم، بهويژه آن دسته كه دغدغه انتخاب اصلح و شايسته را دارند روش تشخيص افراد صالح است. «انتخاب در صبح روشن» كاري از گروه فرهنگ و جامعه راديو معارف و به تهيهكنندگي محمدحسين جلالي و اجراي رضا هدايتفر بود كه از شنبه تا دوشنبه 9 صبح روي آنتن ميرفت و تلاش كرد تا به اين دغدغه پاسخ دهد. حجتالاسلام والمسلمين محمد سعيدي آريا، كارشناس حوزه سلامت معنوي در اين برنامه با تبيين اهميت مشورت و نظرخواهي در تصميمگيري و انتخاب، به اين پرسش كه چگونه مي توان درجه علمي، فكري، تعهّد و برنامه ريزي افراد را شناخت، پاسخ ميداد.

نيمنگاه

شايد پرسيده باشيد كه راديو سلامت چه ارتباط و نسبت موضوعي ممكن است با انتخابات داشته باشد، آنهم در برنامه «نيم نگاه» كه مجلهاي خبري و تحليلي است و به بررسي موضوعات روز سلامت در ابعاد بهداشت روان، بهداشت و تندرستي، خانواده، اجتماعي و تغذيه و سلامت ميپردازد؛ اما در همين برنامه با توجه به اهميت تشويق مخاطب در خصوص تحقيق درباره ويژگيهاي نمايندگاني كه قادر به تدوين قوانين سلامتمحور و پايش اين قوانين هستند، با تدين، كارشناس اقتصاد سلامت و اولياييمنش، مديركل دفتر ارزيابي فناوري، تدوين استاندارد و تعرفه سلامت درباره حضوري محققانه با انتخابي مناسب گفتوگو شد تا معيارهاي ارزيابي نامزدها از حيث سلامت جسمي- رواني هم بررسي شود كه از اين حيث برنامه بكر و تازه اي بود. در يكي ديگر از برنامه هاي «نيم نگاه» با حضور واعظ مهدوي، معاون توسعه امور آموزشي و فرهنگي سازمان مديريت و برنامهريزي كشور و تدين، كارشناس اقتصاد سلامت، مبحث ويژگي انتخاب مسئولانه با پشتوانه تحقيقي و كارشناسي و برنامههاي انتخاباتي نامزدها از نگاه سلامت واكاوي شد.

سخن پاياني

يك واقعيت درباره ساخت برنامههاي انتخاباتي در صداوسيما وجود دارد كه بر اساس قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامي، بهرهبرداري نامزدهاي انتخاباتي را از صداوسيما براي تبليغات انتخاباتي ممنوع كردهاست و همين قانون، مانع ساخت برنامههاي انتخاباتي با حضور نامزدها مثلاً مناظره بين نمايندگان دو جناح مختلف ميشود و برنامهسازان راديويي نيز بايد از تمهيدات ديگري مثل نمايش، طنز، نظرسنجي، موسيقي و انتخاب سوژههاي ملموستر براي جذابيت بيشتر برنامه استفاده كنند. اين محدوديت البته باعث بروز خلاقيتهاي تازهاي در كيفيت توليد هم شد. از سوي ديگر امسال به غير از برنامه اختصاصي هر شبكه مثلاً برنامه مثلث راديو جوان يا برنامه «پنج و ده» از همين شبكه، يكسري برنامههاي واحد نيز ساخته شد كه سويه عموميتري داشت و از همه شبكههاي راديويي پخش شد. مثل برنامه «اشاره» و «رأي ما» كه بيشتر وجهه ترغيبي - اقناعي داشتهاست. راديو البته در روز انتخابات نيز گزارشگران خود را به سطح شهر و شعبه اخذ رأي برد و گزارشها و مصاحبههاي متعددي از مردم و نحوه و ميزان حضور آنان مخابره كرد.